Een vruchtbare prikker
Ik weet nog goed hoe ik als kind door een veld liep, in een korte broek, met blote benen.
Tot ik ineens stilstond.
Een scherpe pijn en iets later overal kleine bultjes. Ik begreep niet wat er gebeurde, tot mijn moeder zei:
“Je bent door de brandnetels gelopen.”
Zo leer je als kind om deze plant vooral te ontwijken.
Ze prikt en brandt. Ze waarschuwt.
Maar wat je als kind leert ontwijken, blijkt later een van de meest voedzame planten die om je heen groeien.
Wat prikt, beschermt.
En misschien is dat precies waarom ze groeit waar ze groeit.
Wat is brandnetel?
De grote brandnetel (Urtica dioica) is een plant die overal in Europa voorkomt. Vaak groeit ze in groepen en kan ze best wel hoog worden.
Toen ik me meer ging verdiepen in wildplukken ontdekte ik dat bijna de hele plant bruikbaar is: blad, jonge toppen en later in het seizoen de zaden en ook de wortels.
Juist daardoor is brandnetel voor veel mensen een van de eerste planten die ze echt leren gebruiken.
Wanneer je net begint met het verzamelen van wilde planten, kan het helpen om eerst te lezen waar je op let wanneer je begint met wildplukken.
Waar groeit brandnetel?
Brandnetel groeit het liefst op voedselrijke grond. Je vindt haar vaak op plekken waar veel leven is: bij composthopen, langs stallen, op verlaten terreinen of op plekken waar dieren komen.
Maar ook in de tuin kan ze zomaar opeens verschijnen. Ze hoort bij een groep planten die je vaak niet hoeft te zaaien omdat ze al uit zichzelf terugkomen. In dit artikel lees je meer over groenten en planten die al vanzelf groeien.
Wanneer je ergens veel brandnetel ziet groeien, weet je meestal al iets over de bodem, dat de grond daar vaak rijk aan voeding is. Brandnetel verschijnt namelijk vooral waar stikstof en organisch materiaal in de bodem aanwezig zijn. Ze groeit op plekken waar de aarde kracht heeft.
Omdat de brandnetel veel mineralen bevat en snel groeit, is ze ook een ideale mulchplant.
Hoe kun je brandnetel herkennen?
Brandnetel herkennen is meestal niet moeilijk wanneer je een paar kenmerken kent.
- De plant groeit rechtop en heeft een duidelijke vierkante steel.
- De bladeren staan tegenover elkaar en hebben een gezaagde rand.
- Op blad en steel zitten fijne brandharen, die pijn veroorzaken.
De brandharen breken wanneer je ze aanraakt open en geven een prikkelende vloeistof af, dat is het branderige gevoel dat veel mensen kennen.
Maar zodra je de plant kookt, droogt of kneust, verdwijnt dat effect.
Wat kun je van brandnetel gebruiken?
Wanneer je eenmaal met brandnetel begint te werken, ontdek je hoe veelzijdig ze is.
- Jonge toppen (lente)
In het voorjaar pluk ik meestal alleen de bovenste vier tot zes blaadjes. Die zijn het zachtst en hebben een frisse smaak. Ze zijn heerlijk in soep, pesto of door een omelet. - Blad (lente en vroege zomer)
Het blad kun je vers gebruiken of drogen voor thee. - Zaden (nazomer)
Later in het seizoen verschijnen de brandnetelzaden. Die worden vaak in kleine hoeveelheden gebruikt. - Wortel (herfst en winter)
Je kunt ze knippen met een schaar en ze in een bak opvangen of handschoenen aandoen. Als je weet hoe je ze kunt plukken kan je het ook voorzichtig met de hand doen.
Wat brengt brandnetel mee?
Brandnetel wordt al heel lang gezien als een voedzame plant.
Ze bevat veel mineralen en helpt in het voorjaar om je lichaam weer te activeren en kracht te geven na de winter.
IBrandnetel is echt een waardevolle plant die overal groeit en vol voeding zit.
Respectvol oogsten
Zoals bij alle wildpluk probeer ik ook bij brandnetel met aandacht te oogsten.
Pluk op schone plekken en nooit langs drukke wegen.
Neem nooit alles van één plek mee.
En laat altijd genoeg planten staan voor insecten en andere dieren.
Wat kun je maken met brandnetel?
In de keuken is brandnetel verrassend veelzijdig. Bij alles waar je bijv. spinazie in gerechten nodig hebt, kun je dit goed vervangen door brandnetel.
Enkele dingen die ik er graag mee maak zijn bijvoorbeeld:
- brandnetel-kaaskoekjes
- mini-quiches met wilde kruiden
- brandnetelburgertjes
- brandnetelsoep
- reinigingsthee (De Wilde Lente)
- brandnetelsmoothie (De Wilde Lente)
- gezichtsmasker (De Wilde Lente)
- onkruidbroodjes (De Wilde Zomer)
- kruidig zout (De Wilde Zomer)
- natuurlijke haarshampoo (De Wilde Zomer)
- hartige aardappelkoekjes (De Wilde Zomer)
- wildkruidenolie (De Wilde Zomer)
- wildkruidenpannenkoekjes (De Wilde Zomer)
- pittenpasta (De Wilde Zomer)
Zo verandert een plant die we vroeger vooral probeerden te vermijden langzaam in een plant waar je naar uitkijkt wanneer ze weer verschijnt.
Verder verdiepen
In de Leefbibliotheek vind je de uitgebreide les over brandnetel in de categorie Wildplukken in de Lente. Waaronder ook andere veel voorkomende lentekruiden zoals paardenbloem, zevenblad, daslook, weegbree enz.
Daar gaan we nog verder in op het herkennen van de plant, het veilig gebruiken, de geneeskracht en verschillende manieren om haar toe te passen in het dagelijks leven.
