Kolen telen in de moestuin is niet altijd eenvoudig.
En vaak testen ze mijn vertrouwen in de weerbaarheid van de natuur.
Want rupsen, koolvlieg, aardvlooien, slakken en ziekten zoals knolvoet kunnen het telen van kolen behoorlijk uitdagend maken.
Toch behoren kolen voor mij tot de meest waardevolle groenten in de tuin en zaai ik ze ieder jaar opnieuw.
Boerenkool, palmkool, spitskool, spruitjes, rode kool, broccoli en bloemkool leveren een overvloed aan voedsel op en zijn daarom een belangrijk onderdeel van een zelfvoorzienende tuin.
Lees in mijn eerdere blog over kool als superfood waarom kool zo gezond is.
Daarbij vormt kool een belangrijke basis voor veel van de groente-fermentaties die ik maak (zoals zuurkool en kimchi).
Maar er zijn jaren geweest dat ik me afvroeg of het de moeite wel waard was.
Je verzorgt de planten met aandacht, maar ondertussen zie je gaten in de bladeren verschijnen, worden jonge plantjes aangevreten of groeien ze minder goed dan gehoopt. Je zou er bijna niet aan beginnen…
Toch blijf ik ieder jaar weer kolen zaaien.
Over vertrouwen en delen
Kolen hebben me geleerd verder te kijken dan alleen de oogst.
Ze hebben me geleerd om vertrouwen te hebben. Vertrouwen in de natuur.Β
Ik heb gemerkt dat ik niet alles hoef op te lossen.
Dat ik het ook los mag laten.
Niet hoef in te grijpen.
De natuur haar werking mag laten doen.
Want een aangevreten blad is niet direct een probleem.
Hoe langer ik tuinier, hoe meer vertrouwen ik krijg in de veerkracht van planten. Veel gewassen kunnen meer verdragen dan we vaak denken.
En er is nog een inzicht ontstaan: de kolen zijn niet van “mij”. Waarom zou ik niet groenten kunnen delen met de insecten die daar een beetje van eten. Zolang de koolplant het kan “weerstaan”, zit er ook iets moois in, dat er zo genoten wordt van de groente.
Wat dat betreft hebben alle kleine beestjes een rol in de natuurlijke cyclus.
Dus inmiddels houd ik er bij het voorzaaien al rekening mee dat ik niet de enige ben die van de tuin wil eten. Ik zaai dan ook vaak meer dan ik zelf nodig heb. Een deel van de oogst is voor ons, maar een deel mag ook gedeeld worden met insecten, vogels en andere dieren die in en rondom de tuin leven.
De kunst zit voor mij niet in een perfecte moestuin, maar in het vinden van een evenwicht waarin zowel de groenten als het andere leven een plek hebben.
Dat betekent overigens niet dat ik de planten volledig aan hun lot overlaat.
Ik blijf observeren wat er gebeurt en waar ik wel een helpende hand kan geven…
Omgaan met rupsen, aardvlooien en andere uitdagingen
Door de jaren heen heb ik geleerd dat een beetje ondersteuning net veel verschil kan maken. Vooral de hele jonge plantjes die nog niet sterk geworteld zijn kunnen op momenten een helpende hand gebruiken.
Wanneer aardvlooien jonge planten zwaar belagen en ik zie dat deze eronder gaan lijden, bestrooi ik ze met wat lavameel of bespuit ze met een mengsel met neem-olie. Zie ik de kleine witte vliegjes die zich onder het blad verschuilen, dan grijp ik af en toe eveneens naar neem-olie.
Deze spray maak ik door 5 ml neem-olie te mengen in 1 liter lauwwarm water met een theelepeltje vloeibare natuurlijke zeep. Dit te schudden voor gebruik en dat te sprayen over de bladeren.
Als er heel veel rupsen zijn, haal ik een deel met de hand weg en voer ze aan de kippen. Maar nooit allemaal. Want als iedere rups verdwijnt, verschijnen er later ook geen vlinders meer in de tuin.
Het is een balans vinden tussen een overschot aan voedsel creΓ«ren, observeren wat er gebeurt, vertrouwen hebben in de eigen wijsheid en weerstand van de natuur, tegelijkertijd ook kunnen genieten van de mede-eters en soms, maar lang niet altijd, de plantjes een beetje hulp geven in ondersteuning.
Kool de winter door
Als wij van kool oogsten, doen we dat door slechts een deel van de koolplant te plukken (vaak dus bij meerdere planten tegelijk). Daarmee blijft de koolplant gewoon doorgroeien en kun je er lang van oogsten.
Echter, aan het einde van de winter zien veel koolplanten er niet bepaald indrukwekkend meer uit.
De bladeren zijn beschadigd door vorst en er lijkt nog maar weinig leven in te zitten. Regelmatig heb ik met een schep in mijn handen gestaan en gedacht: misschien is het tijd om afscheid te nemen.
Maar inmiddels weet ik dat de natuur vaak een ander plan heeft.
Juist wanneer alles verloren lijkt, begint de plant opnieuw te groeien.
Binnen enkele weken verschijnen er frisse scheuten. De plant strekt zich uit, wordt groter en sterker en voor je het weet staat er een indrukwekkende bloeiende koolplant in de tuin.
Een feest voor insecten
Wanneer de gele bloemen verschijnen, verandert de kool in iets heel anders.
Waar de plant eerst vooral voedsel bracht via blad, stronk en roosjes, is het nu een bron van nectar voor vele insecten.
Bijen, hommels, zweefvliegen en vele andere bezoekers weten de bloemen moeiteloos te vinden. Op zonnige dagen klinkt er een voortdurend gezoem rondom de planten.
Vaak blijf ik even staan om ernaar te kijken en te genieten van dit feest.
Dan realiseer ik me opnieuw dat de plant leeft op zichzelf maar ook voedsel is voor mens en dier.
De natuurlijke cirkel rond
Na de bloei verschijnen de zaden in zaadpeulen aan de plant.
En het bijzondere: wat begon als één klein zaadje eindigt in honderden nieuwe zaden. De cirkel is weer rond.
Misschien is dat wel wat kolen mij het meest hebben geleerd.
Het is niet zo dat alles wat er gehavend, aangevreten of verloren uitziet, werkelijk aan het einde is gekomen. Soms bevindt iets zich simpelweg in een andere fase van ontwikkeling.
Als je het geduld hebt om te blijven kijken, ontdek je vaak dat er veel meer leven aanwezig is dan je op het eerste gezicht ziet.
Ik denk trouwens dat dat niet alleen geldt voor kolen, maar voor de hele tuin.
Hoe langer ik buiten leef, hoe vaker ik zie dat de natuur niet draait om perfectie. Ze draait om veerkracht, overvloed en het steeds opnieuw beginnen.
Dat is waarom ik ieder jaar gewoon weer kolen zaai. Wetende dat niet alles altijd vlekkeloos verloopt.
Want de natuur laat me telkens weer zien hoeveel herstelkracht er aanwezig is wanneer we haar de ruimte geven.
Dus zaai ik ieder jaar opnieuw een overvloed aan kolen en heb vertrouwen.
