Na een flinke regenbui of een stevige storm, zie ik weer allemaal appeltjes op de grond liggen. Jammer. Het is nog te vroeg. Ze zijn nog niet rijp deze valappeltjes.
Soms laat een boom ook zelf een deel van haar appels vallen, omdat ze te veel vruchten draagt of omdat bepaalde appels zich niet goed ontwikkelen.
Gelukkig kun je hier nog wat mee doen. Juist deze kleine, onrijpe valappeltjes zijn goed bruikbaar om zelf pectine van te maken.
Ik gebruik hiervoor het liefst appels die pas zijn gevallen en nog stevig en fris zijn. Een beurs plekje snijd ik ruim weg. Appels die al zacht worden, beschimmeld zijn of naar gisting of rotting ruiken, gebruik ik niet meer.
Waarom juist onrijpe valappeltjes?
Onrijpe appels bevatten relatief veel pectine. Pectine is een natuurlijke stof in de celwanden van planten die vruchten stevigheid geeft. Tijdens het rijpen wordt een deel van de pectine afgebroken. Daardoor wordt een appel steeds zachter.
De kleine, harde en vaak behoorlijk zure valappeltjes bevatten daarom meestal meer pectine dan volledig rijpe appels.
Pectine zorgt ervoor dat jam en gelei opstijven en dus stevigheid krijgen. Sommige vruchten bevatten van zichzelf voldoende pectine, terwijl andere vruchten wat hulp kunnen gebruiken.
Natuurlijk kan ik hiervoor pectinepoeder kopen, maar ik vind het veel mooier om zelf pectine te maken van appels die anders misschien verloren zouden gaan.
Voor welke jam kun je zelfgemaakte pectine gebruiken?
Vruchten die van nature relatief weinig pectine bevatten, of waarvan het pectinegehalte tijdens het rijpen sterk afneemt, zijn onder andere:
abrikozen, aardbeien, bramen (vooral rijpe), druiven, frambozen, kersen, peren (vooral rijpe), perziken, vijgen, en vlierbessen.
Wanneer ik van deze vruchten jam of gelei maak, helpt zelfgemaakte appelpectine om het geheel beter te laten opstijven.
Vruchten die doorgaans meer pectine bevatten, zijn onder andere:
aalbessen (rood en zwart), appels (vooral onrijpe), citrusvruchten (vooral de schil en het witte gedeelte daaronder), cranberries, kruisbessen, kweeperen en pruimen.
Ook de rijpheid van het fruit speelt een belangrijke rol. Onrijpe vruchten bevatten meestal meer pectine dan heel rijpe vruchten. Daardoor kan een jam van rijpe bramen of pruimen soms minder gemakkelijk opstijven dan een jam waarin ook wat minder rijp fruit is verwerkt.
Recept: pectine van valappeltjes
Het maken van appelpectine is eenvoudig. En tijdens het koken gaat de keuken ook nog eens heerlijk naar appel ruiken.
Wat heb je nodig:
- 500 gram tot 1 kilo onrijpe valappeltjes
- water, voldoende om de appelstukken net onder te zetten
- het sap van een halve tot hele citroen
Aan de slag:
- Was de appeltjes en snijd ze grof in stukken. De beschadigde stukken snijd je weg.
- Doe de appelstukken in een ruime pan en voeg zoveel water toe dat ze net onderstaan.
- Voeg het citroensap toe.
- Kook het en laat het 45 minuten zachtjes sudderen. De appelstukken moeten zacht worden.
- Giet de appelmassa door een schone kaasdoek of theedoek en laat het vocht er uitlekken. Wil je heldere pectine dan beter niet nog aandrukken of persen. Voor werking maakt het geen verschil of het troebel of helder is.
- Kook het opgevangen vocht nog verder in.
- Check of de pectine voldoende is ingekookt, door een lepeltje van het vocht op een koud bordje (uit koelkast) te gieten. Wanneer het na het afkoelen wat stroperig wordt en niet meer direct als water over het bord loopt, is de pectine klaar.
- Giet de pectine in kleine bakjes of potjes of in ijsblokjesvorm en vries het in. Als je de pectine in de koelkast zet is deze een week houdbaar.
Pectine bewaren
Als ik binnen een paar dagen tijd jam ga maken giet ik het in een flesje in de koelkast. Het is in de koelkast een week houdbaar.
Een deel giet ik in ijsblokjesvormpjes en vries ze in. Zodra de blokjes bevroren zijn, bewaar ik ze in een bak in de vriezer. Door de pectine in kleine porties in te vriezen, kan ik later precies de hoeveelheid ontdooien die ik voor een jam of gelei nodig heb.
Hoeveel zelfgemaakte pectine gebruik ik?
De sterkte van zelfgemaakte pectine verschilt per keer. Dat hangt af van de appelsoort, de rijpheid van de appels, de hoeveelheid water en hoe ver ik het vocht heb laten inkoken.
Als uitgangspunt gebruik ik ongeveer 100 tot 150 milliliter appelpectine per kilo fruit. Bij heel sappig fruit of fruit dat weinig pectine bevat, kan iets meer nodig zijn.
Ook suiker en zuur spelen een rol bij het dikker worden van jam. Het blijft daarom altijd een beetje zoeken naar de juiste verhouding. Ik begin liever met een kleinere hoeveelheid, test de jam met een koud schoteltje waar ik een schepje jam op doe. Als de jam na 1 min een goede dikte heeft dan is het goed. Anders voeg ik nog een blokje toe.
De tuin als kringloop
Ik vind het een fijn gevoel dat ook datgene wat onverwacht of te vroeg uit de boom valt nog gebruikt kan worden. Op deze manier veranderen de onrijpe valappeltjes samen met frambozen, bramen, kersen, vijgen en vlierbessen uit de tuin uiteindelijk in een jam of gelei.
Zo kun je met iets dat op het eerste gezicht een afvalproduct lijkt toch inzetten om een mooi product te maken.
Meer doen met appels?
Heb je nog rijpe appels die je wilt bewaren of verwerken? In 5 makkelijke manieren om appels te verwerken deel ik nog meer ideeën, van appels drogen en appelmoes maken tot appelsap en appelazijn.
