Appelazijn is bij ons altijd in huis. Ik gebruik het in de keuken, bijvoorbeeld als basis voor een saladedressing of om kruidenazijn van te maken. Maar ook in het huishouden komt het regelmatig van pas, onder andere als wasverzachter, verdunde haarspoeling en bij het verwijderen van kalkaanslag.
Het mooie is dat je appelazijn heel eenvoudig zelf kunt maken. Je hebt er niet veel voor nodig: appels, water, lucht en vooral wat geduld.
Dit recept komt uit mijn boek De Wilde Zomer en is me dierbaar, omdat het zo mooi laat zien hoe je met iets eenvoudigs als appelschillen en klokhuizen een waardevol product kunt maken.
In deze blog deel ik niet alleen het recept, maar leg ik ook uit wat er tijdens het fermenteren gebeurt en hoe je het verschil herkent tussen een azijnmoeder, kaamgist en schimmel.
Heb je een grote appeloogst en wil je niet alleen appelazijn maken? In deze blog 5 makkelijke manieren om appels te verwerken vind je nog meer ideeën om je appels te bewaren en te gebruiken.
Appelazijn
Appelazijn is een product dat voor mij niet meer weg te denken is uit ons huishouden.
- Ik gebruik het in gerechten, b.v. als basis voor de saladedressing of om zelf kruidenazijn van te maken.
- Voor de gezondheid ’s morgens een eetlepel appelazijn. Of direct op het moment als verkoudheidsklachten de kop op steken.
- Het is de basis voor veel schoonmaakproducten. In te zetten als wasverzachter, conditioner, en verwijdert kalkaanslag als sneeuw voor de zon.
- Zelfs onze dieren krijgen appelazijn. Bijvoorbeeld als de kippetjes aan het niezen zijn. Dan krijgen ze een scheutje appelazijn in hun waterbakje.
Onmisbaar dus in elk huishouden! En nog makkelijk te maken ook, probeer het maar eens.
Het proces van appelazijn
Appelazijn ontstaat door een natuurlijk fermentatieproces dat in twee stappen verloopt. Eerst zetten de aanwezige gisten de suikers uit de appels om in alcohol. Daarna zetten azijnzuurbacteriën deze alcohol, met behulp van zuurstof, om in azijnzuur. Zo krijgt de appelazijn geleidelijk haar kenmerkende zure geur en smaak.
Voor appelazijn gebruik je rijpe appels, omdat deze al veel fruitsuikers bevatten.
Heb je op dit moment juist kleine, onrijpe valappeltjes? Die kun je goed gebruiken om zelf pectine van te maken. Deze zelfgemaakte appelpectine kun je later weer gebruiken om jam en gelei beter te laten opstijven.
De azijnmoeder
Tijdens het maken van appelazijn kan er een azijnmoeder ontstaan. Dit is een gladde, geleiachtige laag die bestaat uit azijnzuurbacteriën en cellulose. Ze kan boven op de azijn drijven, maar ook naar de bodem zakken. Beide zijn normaal.
Een azijnmoeder helpt bij het omzetten van alcohol in azijnzuur. Je hebt haar niet per se nodig om appelazijn te maken: wanneer het fermentatieproces goed verloopt, kan er vanzelf een nieuwe moeder ontstaan.
Je kunt de azijnmoeder bewaren in een glazen potje met een laagje rauwe, ongepasteuriseerde azijn. Zo kun je haar later opnieuw gebruiken bij het maken van een volgende hoeveelheid appelazijn.
Het verschil tussen een azijnmoeder, kaamgist en schimmel
Tijdens het fermenteren kunnen er verschillende laagjes op de vloeistof ontstaan. Het is belangrijk om te weten wat je ziet.
Een azijnmoeder is meestal glad, glanzend en geleiachtig. Ze kan doorschijnend, witachtig of lichtbruin zijn. Soms vormt ze een dun vlies en soms wordt ze dikker. Ze kan bovenop drijven, maar ook in de azijn zakken.
Een kaamgist vormt meestal een dunne, witte of crèmekleurige laag op het oppervlak. De laag is vaak mat, gerimpeld of gebarsten, maar niet harig of pluizig. Kaamgist is meestal niet gevaarlijk, maar kan de smaak en geur van de azijn minder aangenaam maken. Je kunt de laag voorzichtig afscheppen. Controleer daarna regelmatig of ze terugkomt.
Schimmel ziet er droog, harig of pluizig uit. Schimmel kan wit zijn, maar ook groen, blauw, grijs, zwart of roze. Ontstaat er schimmel, gooi dan de volledige inhoud van de pot weg. Alleen het zichtbare beschimmelde gedeelte verwijderen werkt helaas niet.
Twijfel je of je een azijnmoeder, kaamgist of schimmel ziet? Gebruik de azijn dan liever niet.
Recept voor Appelazijn
Wat heb je nodig:
- 1 grote glazen pot
- appelschillen en klokhuizen of hele appels, genoeg om de glazen pot grotendeels te vullen
- water, genoeg om de pot te vullen
- katoenen doek (bijv. schone katoenen zakdoek)
Aan de slag:
- Kook een ruime hoeveelheid water en laat het volledig afkoelen.
- Was de appels en snijd ze in stukken. Dit mogen best grove stukken zijn. De appelschillen en klokhuizen kunnen mee gebruikt worden.
- Vul de glazen pot met de appelstukken, maar laat bovenin enkele centimeters ruimte over.
- Voeg het afgekoelde water toe zodat alle appels onder water staan.
- Zorg ervoor dat de appels niet gaan drijven. Zie tip.
- Bind een katoenen doek over de opening van de pot, zodat er geen beestjes bij kunnen komen.
- Zet de pot op een beschutte plek, binnen of buiten, bij voorkeur bij een temperatuur tussen ongeveer 16 en 27 °C. Vermijd directe zon en sterke temperatuurschommelingen. Zet je de pot buiten, plaats hem dan overkapt zodat er geen regen bij kan.
- Controleer de azijn na ongeveer 2 tot 4 weken. De genoemde tijd is een richtlijn; soms heeft de azijn langer nodig. Hij is klaar wanneer hij duidelijk zuur ruikt en smaakt en niet meer zoet of alcoholisch is.
- Ontstaat er een laag op de vloeistof, kijk dan goed of het om een azijnmoeder, kaamgist of schimmel gaat. Een gladde, geleiachtige azijnmoeder mag blijven zitten. Een dunne, matte laag kaamgist kun je voorzichtig verwijderen. Ontstaat er schimmel, gooi dan de volledige inhoud weg.
- Giet de appelazijn in flessen over en berg deze op in een donkere omgeving.
Tip:
Houd alle appelstukken tijdens het fermenteren onder water. Hiervoor kun je een schoon fermentatiegewicht gebruiken of een klein glazen of keramisch schaaltje dat in de pot past. Gebruik geen metalen gewicht, omdat het zuur met metaal kan reageren.
De doek moet de opening goed afsluiten tegen fruitvliegjes en andere insecten, maar er moet wel lucht bij de vloeistof kunnen komen.
Gebruik bij voorkeur onbespoten appels. Kies alleen gezonde appels en gebruik geen beschimmelde of rottende vruchten. Kleine beschadigingen kun je ruim wegsnijden.
Heb je vooral pas gevallen, nog onrijpe appeltjes? Die bevatten veel natuurlijke pectine. Je kunt ze daarom ook gebruiken om zelf appelpectine te maken.
De zuurgraad van zelfgemaakte appelazijn kan per bereiding verschillen. Dus mocht je voor wecken of inmaken een azijn met een vast percentage nodig hebben, kan je daar beter azijn gebruiken die een vast percentage heeft.
Wil je verder ontdekken?
Dit recept uit De Wilde Zomer is me nog altijd dierbaar. Het is een eenvoudige, authentieke manier om appels, appelschillen en klokhuizen te verwerken tot appelazijn. Voor deze blog heb ik de uitleg rond het fermentatieproces verder aangevuld.
In De Wilde Zomer vind je nog veel meer eenvoudige recepten waarmee je de natuur in huis haalt. Je maakt er gerechten, verzorgingsproducten en huishoudelijke producten mee, met ingrediënten die vaak veel dichterbij te vinden zijn dan je denkt.
Wil je niet alleen recepten verzamelen, maar ook ontdekken hoe Natuurlijk Leven steeds meer onderdeel kan worden van je dagelijkse leven?
Begin dan met een gratis proefles. Kies het onderwerp dat het beste bij je past en maak op je eigen manier kennis met onze online lessen. Zie hieronder in het blok.
