De zon op een steeltje
In het vroege voorjaar verschijnt ze overal.
Tussen stoeptegels, in gazons, langs bermen en in weilanden.
De paardenbloem.
Voor sommigen onkruid.
Voor wie beter kijkt: een van de meest gulle planten die we hebben.
Met haar heldergele bloem lijkt ze soms een klein zonnetje op een steel.
Ze groeit waar de grond compact is. Waar iets opengebroken moet worden.
Met haar diepe penwortel haalt ze voeding omhoog uit lagen waar andere planten niet bij kunnen.
Zo verbindt ze zon en aarde.
En wie haar eenmaal leert herkennen, kijkt vaak anders naar zijn tuin.
Vaak is de paardenbloem zelfs een van de eerste planten die mensen leren zien wanneer ze beginnen met wildplukken.
Wat is paardenbloem?
De paardenbloem (Taraxacum officinale) is een van de bekendste wilde planten van Europa. Ze behoort tot de composietenfamilie en komt vrijwel overal voor waar de bodem wordt betreden of verstoord.
Juist daardoor is ze een van de eerste planten die veel mensen leren herkennen en gebruiken bij wildplukken.
Bijna ieder deel van de plant is eetbaar: blad, bloem en wortel.
Waar groeit paardenbloem?
Paardenbloem groeit het liefst op zonnige plekken: in graslanden, bermen, tuinen, langs paden en vooral op plekken waar de bodem compact is.
Ze hoort bij een groep planten die vaak vanzelf in tuinen en bermen verschijnt. Veel van deze planten hoef je niet eens te zaaien omdat ze ieder jaar weer uit zichzelf terugkomen. In dit artikel lees je meer over planten die al vanzelf groeien.
Zie je haar veel op één plek? Dan vertelt dat vaak iets over de bodem.
Met haar diepe penwortel, die soms meer dan een meter diep kan gaan, helpt ze de grond weer luchtiger te maken. Tegelijk haalt ze mineralen omhoog uit diepere bodemlagen waar andere planten moeilijk bij komen.
Ze is een hersteller van de bodem.
Hoe kun je paardenbloem herkennen?
Paardenbloem herkennen is meestal niet moeilijk, maar het helpt om een paar kenmerken goed te kennen.
Belangrijke herkenningspunten zijn:
- ze heeft maar één gele bloem per steel
- onder de bloem heeft ze twee rijen groene omwindselblaadjes
- een bladrozet laag op de grond
- bladeren diep ingesneden
- een holle, bladloze steel
- wit melksap wanneer de steel breekt
De plant bloeit vooral in het voorjaar, maar kan bijna het hele jaar door verschijnen.
Wat kun je van paardenbloem gebruiken?
Bijna de hele plant is eetbaar.
- Jonge bladeren
De jonge bladeren zijn mild bitter. Ze zijn heerlijk in salades, pesto of smoothies. - Bloemen
De bloemen hebben een lichte zoetheid. Ze zijn geschikt voor siroop, thee of om door beslag te mengen. - Wortel (herfst tot vroeg voorjaar)
De wortel heeft een krachtige bittersmaak en wordt vaak gebruikt voor thee of als basis voor paardenbloemwortelkoffie.
In de lente en zomer gebruik je vooral blad en bloem. In het najaar en winter is de wortel op haar krachtigst.
Wat brengt paardenbloem mee?
Paardenbloem is van nature een bittere plant. Bitter zet aan tot beweging in het lichaam.
Traditioneel wordt paardenbloem gebruikt om:
- de spijsvertering te ondersteunen
- lever en gal te stimuleren
- vocht af te voeren
Juist in het voorjaar wordt ze daarom vaak gegeten.
Maar misschien is het belangrijkste nog wel: ze is eenvoudig, voedzaam voedsel en zet het lichaam weer in beweging. En soms is dat precies wat het lichaam nodig heeft na de winter.
Respectvol oogsten
Zoals bij alle wildpluk geldt ook hier: oogst met aandacht. Zie ook de blog respectvol plukken .
- pluk op schone plekken (niet langs drukke wegen)
- neem nooit alles van één plek
- laat altijd genoeg bloemen staan voor insecten
- oogst wortels alleen waar de plant overvloedig groeit
En misschien nog belangrijker: observeer eerst.
Kijk waar ze groeit en wat ze doet met de bodem. En kijk wie er nog meer van leeft.
Wat kun je maken met paardenbloem?
Paardenbloem is heel erg veelzijdig in de keuken en voor haar geneeskracht.
Enkele recepten die ik met paardenbloemen maak:
- paardenbloemsiroop
- paardenbloemwortelkoffie
- paardenbloemworteltinctuur
- lentesalade (De Wilde Lente)
- paardenbloemkappertjes (De Wilde Lente)
- reinigingsthee (De Wilde Lente)
- paardenbloemgelei (De Wilde Lente)
- paardenbloemhoning (De Wilde Zomer)
Verder verdiepen
In de Leefbibliotheek vind je de uitgebreide les over de paardenbloem in de categorie Wildplukken in de Lente. Waaronder ook andere veel voorkomende lentekruiden zoals brandnetel, zevenblad, daslook, weegbree enz. In deze les paardenbloem verdiepen we dit wildkruid nog veel verder.
